A generation of Idiots

COLUMN: Is techniek neutraal en waardevrij? Hoe gevaarlijk is technologie? In hoeverre zegt de stand van de techniek iets over een beschaving? Is er bij het gebruik van bepaalde technologiën nog wel sprake van beschaving?

We worden de laatste tijd overspoeld door automaten. Niet alleen drones en robots maar ook de steeds populairder wordende zelfrijdende auto’s. Om het nog maar niet te hebben over mensen die hoe langer hoe meer op afstand bestuurbare automaten lijken te worden.

Pokemon Zombies in Central Park New York:

Er is een enorme fascinatie met techniek en daarbij hoort een gevoel dat we zonder die techniek niets voorstellen. Dat we geen vrienden kunnen hebben als we geen Facebook, Instagram of Twitter hebben. Of zijn te whatsappen – ook al staan ze naast ons.

13265-smartphone-addiction-1

Wie geeft ze de kost die als de computer uitvalt, of wanneer de batterij leeg is, totaal ontredderd zijn. Dat geldt overigens ook voor iedere gemiddelde TU-medewerker.

Ook in Delft zien we een enorme fascinatie met bepaalde techniek, wat niet vreemd mag lijken – we zijn immers een technische universiteit. Desondanks vraag ik me wel eens af of we niet eens wat vaker over deze woorden van Einstein zouden moeten nadenken:

unnamed

Is alle techniek die we ontwikkelen wel een vooruitgang, een bijdrage aan een betere wereld? Staat techniek wel voor een betere communicatie en een beter begrip van elkaar? Als het over de ontwikkeling van geavanceerde clusterbommen gaat lijken de meesten nog wel kritisch te zijn, maar zwermen robots ontwikkelen voor Amazon die pakjes wil bezorgen lijkt erg onschuldig. Onschuldig voor het verlies aan banen voor pakjesbezorgers?  Onschuldig voor de wapenindustrie die dergelijke software goed kan gebruiken om met robotvoeten aan de grond het vuile oorlogswerk op te knappen?

Natuurlijk ligt een groot deel van de verantwoordelijkheid in handen van de gebruiker: hetzelfde mes is te gebruiken om het brood te snijden als voor het doorsnijden van de keel van de ongewenste buurman. Daar moeten we mee leven zul je zeggen. Een mes is immers niet te ont-ontwikkelen. Maar voor wat betreft de techniek die nog ontwikkeld moet worden ligt dat misschien anders?

En als we dan ook nog eens onze eigen vooroordelen en angsten inbouwen in die techniek, krijgen we dan inderdaad niet de wereld die we met elkaar juist niet willen, terwijl we diezelfde wereld tegelijkertijd zo hard aan het bouwen zijn?

Racistische Robots

Ik vraag me af: bedoelt Einstein met zijn ‘generatie idioten‘ dat die wereld nog slechts 1 generatie te gaan heeft? Kijkend naar het nieuws en de ontwikkelingen denk ik dat die wereld inderdaad niet zo heel ver weg is.

ceterum censeo

Overigens ben ik van mening dat het logisch en abstract denkvermogen van ingenieurs vaker zou moeten doorklinken in het publieke debat. Ongeacht welk debat. Ingenieurs zijn in hoge mate verantwoordelijk voor alle gebruikte en misbruikte techniek in de wereld. Zij zouden zich veel nadrukkelijker moeten bemoeien met hoe en waar en door wie hun technologieën gebruikt worden. Een stevig basis in moreel en ethisch besef is hiervoor noodzakelijk, naast een goede kennis van de historie en de actualiteit van alle menselijke geloofssystemen: zoals daar zijn o.a. wetenschap, techniek, economie, filosofie, religie en politiek. Voorwaar geen sinecure, maar voor een werkelijk vreedzame ontwikkeling van onze soort van het allergrootste belang. Met respect voor elkaars standpunten in een taboe- en waardevrij debat, waar men openstaat voor de inzichten van de ander. Om zo in gezamenlijkheid, in het besef dat de menselijk soort een werkelijk oneindige creatieve potentie heeft, alle ontstane problemen op te lossen .

dr.ir. Coen Vermeeren, 30 augustus 2016

 

3 thoughts on “A generation of Idiots”

  1. Waardevrij debat

    Een waardevrij debat is mogelijk als het over wiskundige logica gaat; er is maar één uitkomst.
    Bij de keuze van wetenschappelijke onderwerpen, de opzet en uitvoering van onderzoek in de alfa-, gammawetenschappen, het gebruik van techniek en de maatschappij-inrichting speelt ethiek wel degelijk een rol. Door dit niet expliciet te benoemen wordt de bestaande situatie als uitgangspunt genomen. De normen en waarden die hierachter verstopt zitten, moeten echter openlijk bediscussieerd worden.

    Mogelijke literatuur:
    Kracht sociale wetenschappen/robotica
    Bent Flyvbjerg Making social science matter (Cambridge University Press, 2001)
    http://flyvbjerg.plan.aau.dk/
    Waardevrij onderwijs
    http://www.cie.ugent.be/CIE2/vdveire1.htm
    Artikel aangehaald door Prof. Paul Verhaeghe in boek Autoriteit
    (Vlaamse hoogleraar Psychologie)
    Filosofie/economie
    Michael Sandel Niet alles is te koop. De morele grenzen van marktwerking.
    Ten Have 2012
    Adam Sandel Ruimte voor vooroordelen. Ten Have 2015
    Biotechnologie
    http://www.vpro.nl/de-volmaakte-mens/denkers/michael-sandel.html

  2. Mooi dat Coen Vermeeren ons allen wijst op verantwoord handelen, dus ook ingenieurs. Ik zou het deelnemen van ingeneurs in publiek debat toejuichen. Mijn vermoeden als leek is dat zij gedreven door de liefde voor hun vak soms de verantwoordelijkheid voor consequenties negeren. Uitzonderingen daargelaten. Ik las dat Tesla voor zijn dood alle aantekeningen die misbruikt zouden kunnen worden vernietigd heeft.
    Er worden uitvindingen gedaan in dienst van de economie waardoor vakmensen op straat komen te staan. Dan staat de wetenschap niet in dienst van de mens maar in dienst van het geld.
    Mijn inschatting over Einsteins gedachte is dat wij nu al die “idioten” zijn. We werken onze facebook-berichten bij, terwijl vrienden naast ons staan te wachten.

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *